«Διαφορετικότητα: το παρεξηγημένο μωρό της φύσης»
Θα επεξηγήσω πλήρως το τίτλο του σημερινού άρθρου. Αναφέρομαι στη διαφορετικότητα ως μωρό διότι ο αριθμός των ανθρώπων στους οποίους έχει τοποθετηθεί αυθαίρετα η ταμπέλα "διαφορετικός" είναι αρκετά μικρός για να τους αποκαλούμε μειονότητα. Όσο για τον χαρακτηρισμό παρεξηγημένο, αν η προηγούμενη πρόταση δεν δικαιολογεί τη χρήση της τότε έχω τη πεποίθηση πως το ίδιο το άρθρο θα το καταφέρει.
Τόλμησα να υποστηρίξω ότι το μωρό αυτό, η διαφορετικότητα, είναι γόνος της φύσης και το πιστεύω ακράδαντα. Μα ίσως δεν έχει σημασία τι πιστεύω, έτσι; Τότε σίγουρα θα έχει σημασία τι υποστηρίζει η επιστήμη. Γιατί είναι κοινώς αποδεκτό πως δεν αποκτάται η διαφορετικότητα αλλά η δημιουργία της συντρέχει μαζί μ' εκείνη του ίδιου του ατόμου. Οτιδήποτε δημιουργείται απ' τη φύση είναι φυσικό, και ποιός συνετός άνθρωπος φοβάται ή αποδιώχνει τη φύση; Πολύ σωστά παρατηρείται ότι αναφέρομαι σε συνετούς ανθρώπους γιατί καμία σύνεση και σωφροσύνη δεν καταβάλλει κάποιον, για παράδειγμα, που έχει επιχειρήσει να αλλάξει τη φυσική του μορφή σε σημείο ριζικής αλλαγής, είτε θετική είτε αρνητική, κάτι που στην καλύτερη περίπτωση αποκαλείται αδυναμία κι ανασφάλεια. Άλλωστε, η διαφορετικότητα προσδίδει εκείνη την μυστηριώδη «μοναδικότητα» στον κάθε άνθρωπο και τον κάνει διακριτό ανάμεσα σε δισεκατομμύρια ανθρώπους πάνω στην Γη. Θυμάμαι να διαβάζω κάποιο άρθρο στο ίντερνετ ενός εξαιρετικού συγγραφέα όπου έγραφε πως «όλοι έχουμε κάτι διαφορετικό να δώσουμε σε κάποιον που του λείπει . Κι όλοι έχουμε κάτι να λάβουμε. Γιατί κανείς μας δεν είναι πάντα πλήρης και προ παντός κανείς μας δεν είναι τέλειος».
Είναι κοινή αλήθεια ότι, λόγω της πολυ-πολιτισμικότητας, η διαφορετικότητα είναι ένα φαινόμενο που συναντάται όλο και πιο συχνά σήμερα και αποτελεί πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας στην ευρύτερη κοινωνία. Οι αντιδράσεις του κόσμου, όμως, δεν είναι οι αναμενόμενες, δηλαδή η αποδοχή του και η προσπάθεια συνύπαρξης μαζί μ’ αυτό. Ο φόβος και η ανασφάλεια προκαλούν στους ανθρώπους αισθήματα αποστροφής και παρεμποδίζουν την επικοινωνία και την αλληλεγγύη, ιδιαίτερα όταν η διαφορετικότητα αφορά τη φυλή, την εθνικότητα, τις πολιτισμικές διαφορές, τη θρησκεία και τη γλώσσα. Αρκετές φορές, μάλιστα, όταν κάποιος έρχεται σε επαφή με ανθρώπους διαφορετικούς από εκείνον διακατέχεται από ένα συναίσθημα ανωτερότητας κι έτσι οι συνάνθρωποί μας αντιμετωπίζονται με απαξιωτικούς τρόπους που τους στερούν ακόμη και την ανθρωπινή αξιοπρέπεια.
Βέβαια, υπάρχουν χιλιάδες άνθρωποι στον κόσμο οι οποίοι υποστηρίζουν ότι δεν είναι ρατσιστές, δεν κατακρίνουν στη διαφορετικότητα και γενικότερα δεν τους καταλαμβάνει κανένα στερεότυπο. Ακόμη, όμως, κι αν θεωρούμε ότι δεν έχουμε συνειδητές προκαταλήψεις, εν τούτοις καθημερινώς κρίνουμε τον χαρακτήρα ενός ατόμου που συναντάμε βάση την εθνικότητα αλλά και από την εμφάνισή του, τη στάση του. Πολλές φορές, βλέποντας κάποιον του οποίου είτε η εμφάνιση κραυγάζει το διαφορετικό είτε η συμπεριφορά του όταν αυτή εξωτερικεύεται σε μεγάλο βαθμό, το αμέσως πρώτο που σκεφτόμαστε είναι αυτό ακριβώς που θα σκεφτόταν ο οποιοσδήποτε και ύστερα ο καθένας κάνει τις τα δικά του σχόλια και εικασίες. Γι’ αυτό ευθύνονται τα στερεότυπα τα οποία λίγο ή πολύ έχουν εντυπωθεί στον καθένα μας. Δημιουργούμε στερεότυπα όταν δεν μπορούμε ή δεν είμαστε πρόθυμοι να συγκεντρώσουμε όλες τις πληροφορίες που θα χρειαζόμασταν για να κρίνουμε με δίκαιο και αντικειμενικό τρόπο άτομα και καταστάσεις. Έτσι η εικόνα που σχηματίζουμε για τους άλλους ποτέ δεν είναι η πραγματική.
Θα αφήσω, όμως, στην άκρη τα γνωστά σε όλους είδη ρατσισμού τα οποία βιώνουν πολλοί συνάνθρωποί μας ή και κάποιοι από ‘μας και θα μεταφερθώ σε κάτι που όλοι ανεξαιρέτως βιώνουμε. Όπως αναφέρθηκε, ο καθένας μας αποτελεί ένα διαφορετικό άτομο επομένως αυτό σημαίνει διαφορετική νοοτροπία, ενδιαφέροντα και συναισθήματα. Σκεφτείτε λοιπόν κάποια στιγμή που αναφέρατε σε κάποιον κάτι που σας αρέσει να κάνετε, κάποιο αντικείμενο ή μια ιδιαίτερη συνήθεια και η αντίδραση που εκλάβατε ήταν χλευασμός, ειρωνεία κα απαξίωση. Σας θυμίζει κάτι η συγκεκριμένη σκηνή; Προσωπικά θα έλεγα: «the story of my life»! Ακόμη κι αν γίνεται για πλάκα κάποια στιγμή νιώθεις προσβεβλημένος, ότι πρέπει να αποκρύψεις ή ν’ απαρνηθείς οτιδήποτε σ’ αρέσει και θεωρείται ασυνήθιστο ή που δεν συνάδει με τις προτιμήσεις των ανθρώπων που συναναστρέφεσαι. Μα, όπως και στα περισσότερο γνωστά είδη ρατσισμού είναι θέμα αποδοχής του άλλου ως ξεχωριστό άτομο και αναγνώρισης της ύπαρξης διαφορετικότητας ως κάτι φυσικό και αναγκαίο. Και τελικά, όταν πια δεν αντέχεις άλλη καταπίεση λες: είναι κακό που μ’ αρέσει να κάνω κάτι που εσύ δεν θα ‘κανες ποτέ ή που μ’ αρέσει να φοράω κάτι που εσύ θεωρείς γελοίο; Όχι! Γιατί εσύ είσαι εσύ κι εγώ είμαι εγώ!
Όπως είχε πει ο Νέλσον Μαντέλα: «Κανείς δεν γεννιέται, μισώντας κάποιον για το χρώμα του δέρματος, τη καταγωγή ή τη θρησκεία του. Οι άνθρωποι μαθαίνουν να μισούν κι αν μπορούν να διδαχθούν το μίσος, μπορούν να διδαχθούν και την αγάπη, γιατί η αγάπη έρχεται πιο φυσικά στην ανθρώπινη καρδιά, παρά το αντίθετο». Πιστεύω πως δεν είναι απαραίτητο να συμπληρώσω κάτι. Αυτό και μόνο λέει τόσα πολλά. Ίσως αν δεν θεωρούσαμε την αγάπη τόσο δεδομένη, αν επικεντρωνόμασταν στο πώς να αγαπάμε δηλαδή στις πράξεις αγάπης, πόσο διαφορετικός θα ήταν ο κόσμος; Γιατί η μόνη πρόταση στην οποία μπορούν να συνυπάρξουν οι λέξεις “αγάπη” και “δεδομένο” είναι αυτή: «Είναι δεδομένο ότι η αγάπη υπάρχει μέσα σε κάθε άνθρωπο, μηδενός εξαιρουμένου. Είναι υπόθεση του καθενός το αν, το πώς και το σε ποιόν θα το αποδείξει».
