«Πώς μπορεί ν' αλλάξει η ζωή σου από τη μια στιγμή στην άλλη»
Πολύ εύκολα. Μ' ένα τηλεφώνημα, ένα γράμμα, ένα e-mail, στη δική μου περίπτωση μ' ένα μήνυμα στο κινητό στις 8 το πρωί. Ήταν ακριβώς 11 μήνες πριν, δεν θυμάμαι καθόλου την προηγούμενη μέρα. Πιθανότατα θα ήταν σχετικά αδιάφορη και κάπως βαρετή και ίσως είχα σχεδιάσει κάτι για την επόμενη. Το θέμα είναι ότι όπως θα περίμενε κανείς, θα ξημέρωνε ακόμη μια μέρα σαν τις άλλες, ήρεμη και χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις. Μα έτσι είναι η ζωή. Δεν σε προειδοποιεί για τις μεγάλες συμφορές. Κι έτσι απλά ξυπνάς ένα πρωί από τη δόνηση του κινητού σου και απορώντας ποιός να είναι τέτοια ώρα και τι θέλει το ανοίγεις και το διαβάζεις. Παρασυρόμενος από τη νύστα δεν δείχνεις ιδιαίτερη προσοχή όμως τότε είναι που ο εγκέφαλος ενεργοποιείται εντελώς ξαφνικά, σαν να σου πέταξαν ένα ποτήρι με παγωμένο νερό στο πρόσωπο ή ακόμη καλύτερα σαν να σου έδωσαν ένα γερό χαστούκι. Όταν διαβάζεις εκείνες τις δυο φράσεις: "ατύχημα με τη μηχανή" και "δεν τα κατάφερε".
Εκείνη τη στιγμή δεν νιώθεις ότι η ζωή σου πρόκειται ν' αλλάξει αλλά ότι ο κόσμος σου καταρρέει. Γιατί μόνο τότε καταλαβαίνεις πόσο κοντά μας βρίσκεται ο θάνατος, δεν είναι πια κάτι μακρινό. Μακρινό όχι μόνο σε χρόνο αλλά και σε απόσταση γιατί ποτέ δεν πιστεύεις ότι θα συμβεί σε κάποιον αγαπημένο σου και πόσο μάλλον σε σένα. «Ήταν η ώρα του, ήταν της μοίρας του γραφτό» τα λόγια των ανθρώπων γύρω κάτι που αν και ουδόλως δεν παρηγορεί είναι πιθανό να γίνει αποδεκτό ως αλήθεια. Όμως, πώς μπορείς να δεχτείς κάτι τέτοιο σε περιπτώσεις μικρών παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων; Όπως το πρόσφατο ναυάγιο στη Ν. Κορέα με δεκάδες νεκρά παιδιά. Πώς να δεχτείς ότι ήταν η ώρα τους εκείνη, πάνω στο άνθος της ηλικίας τους; Πώς να δεχτείς ότι όλα αυτά τα παιδιά δεν είχαν εξαρχής το δικαίωμα να κάνουν οικογένεια, να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους; Ήταν η μοίρα τους να 'ρθουν σ' αυτή τη ζωή, να ζήσουν ελάχιστα χρόνια κι απλώς να πεθάνουν τόσο μάταια; Δεν πιστεύω ότι ισχύει κάτι τέτοιο. Όπως και τότε το ίδιο έκανα. Αρνήθηκα να το πιστέψω.
Μια πολύ κακόγουστη πλάκα. Αυτό προσπαθούσα να πείσω τον εαυτό μου ότι είναι. Αλλά όχι, ήταν η πραγματικότητα αυτούσια. Από εκεί και πέρα ξεκίνησαν τα 5 στάδια του πένθους: Άρνηση, θυμός, περισυλλογή, θλίψη, αποδοχή. Με την αποδοχή δεν τελειώνει τίποτα, όμως. Τα 5 στάδια ανακυκλώνονται συνεχώς.
Η άρνηση είναι μόνιμο στοιχείο όταν πρόκειται για το θάνατο. Άλλωστε λειτουργεί ως άμυνα του εαυτού ώστε να μη καταρρεύσει. Δεν το χωράει το μυαλό σου, εύχεσαι για πρώτη φορά να είναι όλα ένα όνειρο, θεωρείς αναμφισβήτητα ότι κάποιο λάθος έχει γίνει. Σ' αυτό το σημείο δημιουργείται η γέφυρα προς το θυμό. Για να γίνω πιο ακριβής: «Όχι, σίγουρα κάποιο λάθος έχει γίνει, δεν ήταν η ώρα του, κάποιος άλλος έπρεπε να είναι στη θέση του και καταλάθως ο Θεός πήρε αυτόν. Έχει γίνει λάθος, πρέπει να ζήσει, είχε πολλά ακόμη να ζήσει. Είναι ΛΑΘΟΣ». Αυτά είναι κάποια απ' τα λόγια που επανέλαβα τις πρώτες μέρες. Κι ακόμη το πιστεύω. Η περισυλλογή ήρθε λίγους μήνες μετά όπου ξεκίνησα, όπως και αρκετοί άλλοι φίλοι μου πιστεύω, να αποκτώ μια νέα όψη των πραγμάτων. Με αυτή την έννοια, λοιπόν, άλλαξε η ζωή μου απ' τη μια στιγμή στην άλλη. Η θλίψη, ωστόσο, πιστεύω ότι δεν φεύγει ποτέ. Επικρατεί σ' όλα τα στάδια και καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής από 'κει και πέρα. Ακόμη και κατά την άρνηση η τάση για θρήνο υπάρχει υποσυνείδητα. Η αποδοχή κατά τη γνώμη μου δεν έρχεται ποτέ. Ειδικά όσο υπάρχει η άρνηση. Φαινομενικά αποδέχεσαι το θάνατο του αγαπημένου σου προσώπου όταν τον δεις με τα ίδια σου τα μάτια. Αλλά δεν το πιστεύω, γιατί τότε είναι που η άρνηση γίνεται πιο ισχυρή. Όταν πασχίζεις να θάψεις αυτή την ανάμνηση μέσα σου αλλά αυτή τείνει να ξεπετάγεται συνεχώς μπροστά σου. Δεν υφίσταται αποδοχή στο θάνατο.
Πώς να αποδεχτείς ότι δεν θα τον ξαναδείς ποτέ, δεν θα σε σφίξει στην αγκαλιά του, δεν θα σου χαμογελάσει πονηρά, δεν θα πει κάποιο από τα αστεία του όσο χαζό κι αν είναι μόνο και μόνο για να σε κάνει να γελάσεις, δεν θα ξανακούσεις αυτό το ξεκαρδιστικό γέλιο, δεν θα αντικρίσεις ξανά αυτά τα μάτια που είχαν μια ανεξήγητη γοητεία, δεν θα νευριάσεις μαζί του με τα ανάρμοστα σχόλια του παρόλο που θα το έχεις ξεχάσει την επόμενη μέρα γιατί απλώς δεν μπορείς να παραμείνεις θυμωμένος μαζί του, δεν θα τον ακούσεις να τραγουδάει ξανά, να παίζει την κιθάρα του με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο, δεν θα τον δεις να πραγματοποιεί τα όνειρα του, να γίνεται μεγάλος και τρανός μουσικός και καρδιοκατακτητής! Πώς μπορείς να αποδεχτείς όλα αυτά; Πώς μπορείς να πεις αντίο σ' έναν τέτοιο άνθρωπο;
Δεν μπορείς. Αυτή είναι η απάντηση. Μάλλον δεν θες αλλά η ζωή είναι σκληρή πολλές φορές και δεν συμβιβάζεται ακόμη και με τα πιο απλά θέλω σου. Έτσι το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να βλέπεις τη ζωή σου ν' αλλάζει με τρόπο που δεν επέλεξες εσύ, ούτε κανείς. Η διαμόρφωσή της, όμως, από δω και πέρα βρίσκεται στα χέρια σου. Έχεις το δικαίωμα και τη δυνατότητα να αλλάξεις πολλά εκτός από αυτό το ένα που θα 'θελες όσο τίποτε άλλο. Έχεις τη δυνατότητα να αρχίζεις να ζεις λαμβάνοντας υπόψη ότι στη ζωή τίποτα δεν είναι δεδομένο, ότι μια στιγμή είσαι και την ακριβώς επόμενη δεν είσαι. Να φροντίσεις να κάνεις τη ζωή σου να έχει νόημα, να δεις πράγματα, να αποκτήσεις εμπειρίες. Τώρα είναι η στιγμή!
Αγαπημένε μου Φίλιππε, κατάφερες να μου αλλάξεις τη ζωή μα θα τα έδινα όλα για να σε γυρίσω πίσω. Ξέρω, δεν θα έπρεπε να φοβάμαι το θάνατο και δεν τον φοβάμαι. Τον πρόωρο θάνατο φοβάμαι. Εκείνον που θα μου στερήσει όσα δεν πρόλαβα να ζήσω και τόσο ονειρεύομαι, όπως φέρθηκε σε σένα. Μα εσύ φρόντιζες να γεμίζεις τη κάθε σου μέρα και όπως έχεις πει δεν μετανιώνεις για τίποτα. Αυτό το παράδειγμα θέλω να ακολουθήσω. Το δικό σου παράδειγμα.
